27/9/2006 - ANIMSAYAN VAR MI? - KELİMESİZ ANLAM

ANIMSAYAN VAR MI?

Leyla Ayyıldız'a sorulu mektubumdur….

Ne çok oldu yazmayalı! Demek ki bu süre içinde, keskin bir bıçak gibi yalnızlığı hissetmedim. Yalnızlığı yaşamak, yalnızlığı hissetmekten daha kolay.

Saat sabahın sekizi. İşyerim ile evimin arası yaklaşık 5 km. İstediğimde ve yol açıksa, 10 dakika gibi bir zamanda ulaşabiliyorum buraya. Demek ki, kalkıp hazırlanmayı da katarsak, uyandıktan sonra yarım saat içinde burada olabiliyorum. Geceleri çok geç yatıyorum. Yaşayamadığım günü gece içerisinde canlı kılmaya çalışarak geçiyor zaman. Kâh, kitapevinin pek de kimsenin uğramadığı raflarında bulduğum, yine pek de kimse tarafından satın alınmayan, öksüz kitapları evlat edinerek eve dönüp, salonun loş abajur ışığında okuyorum. Kâh, mutfakta, kimsenin girmediği o sessiz sığınakta, kendimi küçük masaya yatırıp, ince ince bütün yaralarıma bakıyorum: "kapanmışlar mı?" diye.

Geceyi, salonda geçirdiğim zamanlarda, turuncu koltukların üzerinde oturup, abajurdan yansıyan sahte, sıcak sarı bir ışık altında, yeni aldığım kitapları seviyorum önce. Sonra kokluyorum. Her bir sayfaya, her bir kelimeye, daha önce rastlanılmamış bir aşkta tesadüfen konaklamışcasına bakıyorum. Sonra yavaş, yavaş geceyi arkamda bırakıp o öykülerin içine doğru ilerliyorum. Kahramanlar dostum oluyor genellikle. Çoğu benim gibi 'kıyıdakilerden' oluşuyor. Onları kendime yakın hissediyorum. Mutfaktaki zaman dilimlerinin ise beni, sabaha kafein komasına sokacak kadar çok tüketilmiş boş kahve fincanları ve bir küllük dolusu izmarit eşliğinde kavuşturacağını, iyi ihtimalle; uykum halen var ise, kâbuslarla dolu düşman bir uykuya yolcu edeceğini de biliyorum.

Genellikle hep aynı kâbusları görüyorum. Tekdüze yaşamın sonucu olan aynı kâbusları. Hep savaşlar var rüyalarımda. Hep bir çocuğu bir yerlere saklama, onu kurtarma mücadelesi ile geçiyor bu karanlık. Hep sevgilimin beyazlığını, başka bir kadının sıcaklığına bulanmış görüyorum. Her defasında koşmaya çalıştıkça, bütün bir hayat ayaklarıma taş ağırlığında dolanıyor. Bağırmak istedikçe, sesim içime akıyor.

Ağlama ile inleme arasındaki sesler, vücudumdaki terle karışıyor. Bu boğuntu arasında araklıklarla uyanıyorum. Sonra yeniden kaldığım rüyanın içine dönüyorum. Nerden geldiğini bilmediğim, ama bana bir o kadar acı veren bir ezgi, aniden nesnelleşip tam şah damarıma saplanan bir kargıya dönüşüyor. "Ah işte sonunda ölüyorum!" diyorum. Ama sonra, şefkatli bir el saçlarımı okşuyor. Yumuşak bir sesle boğazımdaki kargı çıkıyor. "Uyan Mujgan uyan!". Uyanıyorum. Kâbuslarımda boğazıma düğümlenen hıçkırıklar serbest kalıyor. Gece böylece güne kavuşuyor: Yeniden, yeni intihar yöntemlerine dönüşüyor bütün nesneler. Bir lokma bile yutamadığım kahvaltıdaki çatallar, bıçaklar, banyodaki bornozun kuşağı, saç kurutma makinesinin kablosu, açıkta kalmış çamaşır makinesinin fişi… Diğerleri bir önceki deneme sonrası ortadan kaldırılmış: Haplar, ilaçlar, güvenlik kilidi takılmış gaz vanası düşünülürken, bunlar gözden kaçmış. Oysa ben, o zaman bunları düşünmemiştim bile. Kendimi, bir yük şilebinin altına atıp, pervanelerinde dünyayı dolaşmak istemiştim, ağır ağır. Onlar, benim kendimi yok etmek istediğimi düşünmüşlerdi. Ben ise sadece ait olduğumu düşündüğüm başka dünyalara parçalarımı dağıtmak istemiştim. Küçük küçük. Az az.

Suskunluğa tutkuyla bağlandım nicedir. Konuşmak gereksiz geliyor. Tanrının bile, yaratan kibrinden kurtulup, aracı da kullansa, konuşmaya bir şeyler söylemeye ihtiyacı vardı. Benim yok. Artık sadece susmak istiyorum. Daha önceleri de yaşadım bu suskunluğu. Bu seferki diğerlerinden farklı. Anılar bile içinde durduğu kutsal sandıktan ayıklanmış. Bir şey var, dilimin ucuna gelip bir türlü anlamlanamayan, sese dönüşemeyen bir şey. Bunun ne olduğunu bulmaya çalışıyorum. Etrafımdakiler, "depresif" olduğumu düşünüp, tedavi yöntemleri arıyorlar. Oysa ben, yakınımdan geçen gölgeler olduğunu biliyorum. Bunları uyandıracak gücümün olmadığını da. Yani içimden, dışıma sızan bir buğu gibi diyelim, etrafımı saran havaya usulca sızan ve orada dağılıp giden bir sözcüğün hafif esintisi.

Kendimi Medusayla göz göze gelip taşlaşanlar gibi hissediyorum. Bulmaya çalışıp bir türlü bulamadığım bir sözcük ile bir türlü görünür kılınmayan bu gölgeler eşliğinde. Bu yaşımda bildiğim onbinlerce kelimenin içinde bir türlü bulamadığım bir sözcüğün getirdiği sıkıntı, içimde bir yerlerde unutulmuş sevecenliğimi saldırgan bir hayduda dönüştürüyor. Yavaş yavaş, Kafka'nın kahramanı gibi dönüşüyorum. Bütün kötücüllüğümle.

"Arkama bakmadan yürümeliyim" diyorum. Bu sözcüğün, kaybettiklerimin arasından çıkıp gelebilecek olma ihtimaline karşılık, onu cehennemden yeryüzüne taşlaşmamış olarak çıkarmalıyım. Orpheus'un aksine.

Hem, bu sözcüğü bulmalı, hem de olup biten herşeyi unutmalıyım. Kim olduğumu bile! Ve dua etmeliyim, artık inanmadığım Tanrıya: bu yitik sözcüğü ararken içten çabamın, kavuşma anında donup kalmaması için… ve derken içsesimden birkaç mısra dökülmeli…

…
Başladıktan sonra, bitmeden önce,
Uzun günlere karışır kısa bir gece.
Bittikten sonra, başlamadan önce,
Kısa günlere uzanır, uzun bir gece.
…

Ve derken fısıldayarak sormalıyım size sessizce "içinizde bu sözcüğü anımsayan var mı?"

Müjgan Yalız

.....

.....

KELİMESİZ ANLAM

Müjgan Yalız'a kendimce yanıtımdır…

O sözcük… Adını henüz bilmiyorum. Başkaları bir isim vermiş midir? Çok kişi bu sözcüğü arıyor, bundan eminim. Tek bir sözcük müdür? Sanmıyorum.

Bildik bir yerde saklanan bilmediğim bir giz sanki. Hani; uzatsam elimi saklandığı yerden bulup, çıkaracağım. Nefessiz kaldığım anlarda soluğum olacak da, hayat verecek.

Gecelerce… Tüm karanlıklarımın derininde boğulmak üzereyken, kendi köklerimin tutunduğu balçıklara bedenimi de saplamışken, dikenlerimi acımasızca vücuduma batırırken, gölgeler bir olup tenimin üzerinde küçük sefil böcekler gibi dans ederken, korkarken, yalnızken, çıkılması imkansız gibi görünen derin kuyumun en tepesinde cılız bir ışık olup, doğuyor bazen. Gözlerimi alıyor, seçemiyorum. Sanki kurtuluşumun tek umudu oymuş da, ona ulaşmalıymışım gibi… Yükselmek, çeperlerimin rast gele dizilmiş harçsız duvarlarına tutunup yukarı çıkmak istiyorum. Başımı ışığa doğru, kurtuluşa uzatmak istiyorum. Taze havadan solumak, aydınlığa çıkmak istiyorum. Bir his 'Hiç çıkamayacaksın' diyor umudumu kırarak… Başka bir ses 'Sen başarırsın' diye haykırıyor. Hangisine inanacağımı şaşırıyorum.

Bazen, bu sersefil gecelerin karanlığından sıyrılıp, fırlatıyorum kendimi günün hengamesine, karmaşasına, kalabalıkların içine. Varlığı tüm dünya tarafından tescillenmiş bir obje olarak savuruyorum benliğimi. İşte o zamanlar dingin bir soluklanma anında rastlıyorum ona. Genellikle ufuk çizgisine yakın bir yerlerde oluyor. Varlığını bir an hissettiriyor, sonra kayboluyor. Yanıp, sönen, gündüzden aydınlık başka bir ışık gibi. Oralarda bir yerlerde olduğunu biliyorum. Ve ona ulaşmam gerektiğini… Bazen yaşamımın tek amacı bu oluyor.

O ise benimle hınzırca oyunlar oynuyor. Yeniden görünüyor, yeniden kayboluyor. Sanki benimle dalga geçip, alay ediyor. 'Beni yakalayamazsın' diye cilveli kahkahalar atıp, sobeleyemediğim o yere saklanıyor.

Varla yok arası bir yerde, tutabileceğim kadar yakın, ya da dokunsam kendi yokluğumun, hiçliğimin içinde eriyip yitecek kadar uzak. Onu önemsediğimde güçleniyor, palazlanıyor, baş edilemeyecek bir boyuta ulaşıyor.

Bir gün bunları düşünürken, böyle hayıflanırken, ayağıma bir hikaye takıldı. Şöyle diyordu:

"Bir gün Konfüçyus, öğrencileri ile birlikte şelalelerinin çok yüksekten döküldüğü ve suyun debisi yüzünden içinde hiçbir balığın yüzemeyeceği Lü Lang ırmağını seyrediyormuş ki; suya atlamak üzere olan bir adam görmüş. Adamın zor durumda olduğunu, belki de hayatına son vermeye kalkıştığını düşünerek, öğrencilerinden ırmağın kıyısına dizilerek, adamı gördükleri yerde kurtarmalarını rica etmiş. Adam suya bir batıp, bir çıkıyormuş. Herkes tedirgin bir şekilde 'Ölecek, ölecek!' diye haykırıyormuş. Ama adam birkaç yüz adım kadar ıramağın içine batıp, çıktıktan sonra, hiçbir şey olmamış gibi sudan çıkmış, ıslık çalarak kıyıya uzanmış. Saçlarından sular damlayan adamın yanına koşuşmuşlar. 'Ama nasıl?' diye bağırmışlar, 'Nasıl kurtuldunuz? Orada hiç canlı yaşamaz ki!' Adam gülümsemiş; 'Nasıl mı? Ben bunu hep yapıyorum. Suyun içine öylece bırakıyorum kendimi, kendime dair düşünmeden!'"

Bu hikayeyi işittiğimde sarsıldım. Bu kadar kolay mıydı? Peşinden koştuğumuz şey bu kadar basit miydi? Suyun içine öylece bırakmak ha? Kendine dair hiç düşünmeden… Kaygılar mı batırıp, çıkarıyordu bizi? Onlar mı alt ediyordu? Yapmam gerekenleri bir daha gözden geçirdim. Bu baş edilmez gibi görünen düşünceleri böylelikle alt edebilir miydim? Varlığını hissettiğimiz, bazen bizi rahatsız eden, takılı kaldığımız, bir görünüp, bir kaçan bu anlam veremediğimiz sözcük, kelimesiz anlam ne kadar uzağımızdaydı? O isimsiz varlık, o bilinmeyen, o hep birilerinin arayıp, bulmaya çalıştığı, uğruna binlerce kitap yazılan şey neydi?

Yoksa göbek bağımızın kesildiği günden beri yakamıza ilişik mi taşıyorduk o anlamı? Şah damarından daha mı yakındı bize? Damarlarımızda akan kan kadar ılık mıydı? Gerçek miydi? Hani henüz pıhtılaşmamış, akışkan, kıpkırmızı o kan kadar. Soluğumuz kadar maharetli miydi? Sokağa bakan pencereye buğu düşürtecek, bembeyaz karların yağdığı gün üşüyen ellerimizi hohlayarak ısıtacak kadar sıcak mıydı? Yaşam kadar gerçek miydi?

Varlığını devam ettirmek için her an dönmek zorunda olan şu dünya üzerinde tökezlememek için belki de şöyle yapmalıydı: Bir çocuğun elindeki çubuğun halkasından çıkarak patlayan, üzerinde pencereye benzer rengarenk ışıltıları olan, şeffaf balon köpüğüne gizlenmiş neşeye tutunmalıydı. Ya da akşamüzeri daha da ısrarla varlığını hissettirmeye çalışan hanımeli kokusuna. Ya da gecenin bir saati çıtırtıyla büyümeye çalışan salatalığın tazeliğine. Ya da sabah işe yürürken bacaklarına sürtünerek sevgi dileyen o kahverengi tüylü köpeğin gözlerine. Ya da 'taze simiit' diye bağıran çocuğun sehpasına. Ya da rüzgardan ters dönmüş şemsiyesini mi, kabaran eteğini mi düzelteceğini şaşırıp kalan o kadına. Ya da, ya da, ya da… Ya da okuduğu satırlara bakıp, birilerinin o anlama ne çok yaklaştığını fark edip, gülümseyen diğer kadına.

Yaşam işte… Yaşayan yaşam… Büyüsü içinde dönebildiğimiz sürece varlığımızı kabul eden yaşam. Durup, dinlenmeye kalkanları, derin derin düşünenleri, sorgulayanları, felsefi manalarda varoluşlarını değerlendirenleri çarkları içine alıp öğütebilen bir o kadar da acımasız olan bıçak sırtı yaşam.

Oysa Konfiçyus'un hikayesinde ne diyordu adam; 'Kendine dair düşünmeden. Öylece…' Öylece yaşayan, akan yaşama bırakarak kendini. Mutlulukları daha çok seçerek, huzursuzlukları öteleyerek, sırt dönerek… Bu şansın bir kez verildiğini ve ıskalamaya gelmeyeceğini bilerek.

Claude Peppeer'in da dediği gibi; hayatın bisiklete binmeye benzediğini, pedalı çevirmeye devam edildiği sürece düşülmeyeceğini unutmayarak.

                                                      Leyla Ayyıldız

27/9/2006 - Kahve Molası'nda Eklenenler